LNG — co to jest? Skroplony gaz ziemny jako paliwo
Metan schłodzony do −162°C napędza ciągniki siodłowe, autobusy i statki, a w Świnoujściu płynie do Polski gazowcami. Wyjaśniamy właściwości, tankowanie, bezpieczeństwo, bioLNG i różnice wobec CNG — z danymi z bazy stacji i forum cng.auto.pl.
LNG (ang. Liquefied Natural Gas) to skroplony gaz ziemny — oczyszczony metan (CH₄) schłodzony do ok. −162°C pod ciśnieniem zbliżonym do atmosferycznego. W postaci ciekłej zajmuje ok. 600 razy mniej miejsca niż gaz, dlatego przewozi się go tankowcami i używa jako paliwa ciężarówek, autobusów i statków. Odnawialną odmianą jest bioLNG.
LNG w liczbach
Parametry paliwa oraz dane z naszej bazy stacji i forum — liczby o stacjach aktualizują się razem z mapą.
- 15stacji z LNG w bazie cng.auto.pl, w tym 6 łączonych CNG+LNG
- 8/16województw z co najmniej jedną stacją LNG
- −162°Ctemperatura wrzenia metanu pod ciśnieniem atmosferycznym
- ~600×mniejsza objętość cieczy niż gazu
- 5 dniminimalny czas utrzymania paliwa w zbiorniku bez upustu (R110)
- 183wątków o LNG na forum cng.auto.pl
Czym jest LNG — skład i właściwości
LNG powstaje w zakładzie skraplania: z gazu ziemnego usuwa się wodę, dwutlenek węgla, związki siarki i rtęci oraz część cięższych węglowodorów, a potem schładza go etapami aż do przemiany w ciecz. Dlatego skroplony gaz jest chemicznie czystszy niż gaz z sieci — to niemal sam metan z domieszką etanu. Cały proces opisujemy niżej, w części łańcuch LNG od złoża do baku.
Ciecz o temperaturze −162°C
- Skład: zwykle ponad 90% metanu, reszta to głównie etan i niewielkie ilości propanu i azotu — proporcje zależą od złoża i zakładu skraplania.
- Gęstość cieczy: ok. 0,42–0,47 kg/l, czyli mniej niż połowa gęstości wody — LNG wylany na wodę unosi się na niej i paruje.
- Ciśnienie w zbiorniku pojazdu: kilka–kilkanaście bar, wielokrotnie mniej niż 200 bar w butlach CNG.
- Brak zapachu: LNG zwykle nie jest nawaniany — odorant wykrapla się w tak niskiej temperaturze, dlatego obiekty obsługujące LNG wyposaża się w detektory metanu.
- Zapalność: ciecz się nie pali; zapalić może się dopiero mieszanka par z powietrzem przy ok. 5–15% metanu, a temperatura samozapłonu metanu wynosi ok. 540–600°C (zależnie od metody pomiaru).
- Liczba oktanowa: ponad 120 (ok. 120–130 zależnie od metody), jak w CNG — ten sam metan po odparowaniu.
600 czy 630 razy? Skąd rozbieżność w źródłach
Litr ciekłego metanu waży ok. 0,42 kg. Ta sama masa gazu w temperaturze 0°C zajmuje ok. 590 litrów, a w 15°C — ok. 620 litrów. Źródła podające „600 razy” i „630 razy” mierzą więc to samo, tylko w innych warunkach odniesienia i dla innego składu gazu. Dla porównania: CNG sprężony do 200 bar zmniejsza objętość gazu ok. 200–250 razy, stąd przewaga LNG w zasięgu.
Łańcuch LNG: od złoża do baku
Zanim skroplony gaz trafi do zbiornika ciężarówki, przechodzi przez siedem ogniw. Najwięcej energii pochłania skraplanie, dlatego łańcuch LNG projektuje się jako całość.
- 1WydobycieGaz ze złoża lądowego lub morskiego płynie rurociągiem do zakładu skraplania.
- 2OczyszczanieUsunięcie CO₂, H₂S, wody, rtęci i cięższych węglowodorów.
- 3SkraplanieChłodzenie do ok. −162°C w ciągu skraplającym (train).
- 4MagazynowanieZbiorniki full containment przy nabrzeżu eksportowym.
- 5Transport morskiMetanowiec, zwykle 174–180 tys. m³ ładunku.
- 6RegazyfikacjaTerminal lądowy lub FSRU zamienia ciecz w gaz dla sieci.
- 7Small-scaleCysterny, kontenery ISO, stacje LNG, bunkrowanie statków.
Oczyszczanie: co trzeba usunąć i dlaczego
Limity liczy się w częściach na milion (ppmv) — w −162°C te składniki zamarzają i zatykają wymienniki.
- CO₂ do ok. 50 ppmv — tworzy suchy lód; usuwa się go roztworami amin.
- H₂S do ok. 4 ppmv (siarka całkowita do ok. 30 ppmv) — toksyczny i korozyjny.
- Woda do ok. 0,1 ppmv — lód i hydraty; osuszanie na sitach molekularnych.
- Rtęć do ok. 0,01 µg/Nm³ — niszczy aluminiowe wymienniki (Skikda, 1973); wyłapuje ją węgiel aktywny z siarką.
- Benzen do ok. 1 ppmv, cięższe węglowodory (C5+) do ok. 0,1% mol — mogą wymarzać już przy stężeniach rzędu kilkudziesięciu ppm.
Magazynowanie: zbiorniki full containment
Przy nabrzeżu LNG czeka na statek w zbiornikach o pełnej hermetyczności. Wewnętrzny zbiornik ze stali z 9% niklu — ciągliwej w −162°C — otacza zewnętrzny z betonu sprężonego, który zatrzyma ciecz i pary przy nieszczelności wnętrza. Przestrzeń między nimi wypełnia izolacja. Typowe zbiorniki mają 160–200 tys. m³, a projektowe odparowanie nie przekracza ok. 0,05% pojemności na dobę.
Skraplanie: procesy i ciągi technologiczne
Gaz schładzają czynniki chłodnicze w obiegach zamkniętych. Zakład dzieli się na równoległe ciągi (ang. train) o wydajności zwykle kilku mln t LNG rocznie. Zakład skraplania zużywa na własne potrzeby ok. 7–15% gazu wsadowego (EIA); sama praca sprężarek to ok. 0,3–0,4 kWh na kilogram LNG (IEAGHG).
| Proces | Licencjodawca | Zasada działania | Gdzie stosowany |
|---|---|---|---|
| C3MR | Air Products (od 2024 r. technologia Honeywell) | Chłodzenie wstępne propanem, skraplanie mieszanym czynnikiem (metan, etan, propan, azot) | Duże zakłady lądowe — ok. 55% światowych mocy |
| AP-X | Air Products (od 2024 r. technologia Honeywell) | C3MR z trzecim, azotowym obiegiem dochładzającym | Mega-ciągi 7,8 mln t/rok w Katarze |
| Optimized Cascade | ConocoPhillips | Trzy kaskadowe obiegi czystych czynników: propan, etylen, metan | Ok. 21,5% mocy, m.in. USA i Australia |
| DMR | Shell / APCI | Dwa obiegi mieszanych czynników | Sachalin 2, Prelude FLNG, LNG Canada |
| SMR (np. PRICO) | Black & Veatch i inni | Jeden obieg mieszanego czynnika — prosta, zwarta instalacja | Mała i średnia skala, pływające FLNG |
| Ekspander azotowy | np. Honeywell AP-N | Azot sprężany i rozprężany w turbinie, bez palnych czynników | Małe instalacje i FLNG (PFLNG Satu) |
Metanowce: Moss i membrany GTT
Na koniec 2025 r. pływały 804 metanowce (IGU), 86% z nich ze zbiornikami membranowymi: falistą membraną ze stali nierdzewnej (GTT Mark III) lub z inwaru (GTT NO96) na izolacji wbudowanej w kadłub. Starsze statki Moss mają kuliste zbiorniki; nowe buduje się już tylko jako membranowe. Standard to 174–180 tys. m³ ładunku, katarskie Q-Max mają 263–266 tys. m³, a zamówione QC-Max — 271 tys. m³.
Boil-off i napęd statku
W rejsie odparowuje ok. 0,07–0,15% ładunku na dobę — mniej w nowych membranach, więcej w starszych statkach Moss. Ten gaz zasila silniki: dawniej turbiny parowe i układy spalinowo-elektryczne DFDE, dziś głównie wolnoobrotowe silniki niskoprężne WinGD X-DF (185 w zamówieniach na koniec 2025 r.) i wysokoprężne MAN ME-GI. Nadmiar par można ponownie skroplić i zwrócić do zbiorników.
Regazyfikacja: terminale i FSRU
W terminalu pompy podnoszą ciśnienie LNG, a waporyzatory zamieniają ciecz w gaz: ORV (open rack) ogrzewają ją wodą morską spływającą po panelach, SCV (submerged combustion) — kąpielą wodną podgrzewaną spalaniem części gazu. Coraz częściej rolę terminalu pełni pływająca jednostka FSRU: na koniec 2025 r. działało ich 49, a terminale pływające dawały ok. 19% światowych mocy regazyfikacji (IGU).
Small-scale LNG: poza rurociągiem
Część LNG nie trafia do sieci: terminal przeładowuje go do naczep kriogenicznych (ok. 40–52 m³; cysterna ze Świnoujścia wiezie ok. 18 t) lub kontenerów ISO 40 ft (ok. 43–45 m³). Jadą do stacji tankowania, zakładów i stacji satelitarnych, które odparowują gaz na miejscu. Statki tankuje się z terminalu, z cysterny albo z bunkrowca — na koniec 2025 r. pływało ich 60 (IGU).
Jakość paliwa LNG: skład, wartość opałowa, liczba metanowa
Dla kierowcy LNG to po prostu metan, ale dla silnika liczy się dokładny skład. Zależy on od złoża, procesu skraplania i czasu przechowywania.
Skład i wartość opałowa
LNG zawiera zwykle 85–99% metanu, a resztę stanowią etan, propan, butany i śladowe ilości azotu (GIIGNL). Ładunek z Trynidadu ma ok. 97% metanu, z North West Shelf w Australii ok. 87% i ponad 8% etanu. Metan ma wartość opałową ok. 50 MJ/kg, czyli ok. 21–23 MJ w litrze cieczy (wyliczenie redakcji).
Liczba metanowa
Liczba metanowa (MN) mierzy odporność paliwa gazowego na spalanie stukowe — podobnie jak liczba oktanowa benzyny. Czysty metan ma 100, wodór 0, a każdy procent etanu i propanu obniża wynik. Dlatego silniki iskrowe wymagają paliwa o minimalnej MN.
Norma EN 16723-2
EN 16723-2:2017 określa wymagania dla gazu ziemnego i biometanu jako paliwa samochodowego — sprężonego i skroplonego (LNG bada się po regazyfikacji). Ustala m.in. liczbę metanową co najmniej 65 (norma przewiduje też dobrowolny gatunek o MN 80) oraz siarkę całkowitą do 20 mg/m³ w gazie nienawanianym i 30 mg/m³ w nawanianym.
Weathering, czyli starzenie LNG
W zbiorniku najszybciej odparowują azot i metan, więc pozostała ciecz powoli wzbogaca się w etan i propan. Rośnie jej gęstość i wartość opałowa, a spada liczba metanowa. Największe znaczenie ma w długich rejsach i dużych zbiornikach.
LNG w transporcie: ciężarówki, autobusy, statki i układ zasilania
W tej samej objętości zbiornika LNG mieści mniej więcej 2,5–3 razy więcej metanu niż CNG pod ciśnieniem 200 bar. Dlatego skroplony gaz wybiera się tam, gdzie pojazd pokonuje setki kilometrów dziennie i nie może wozić wielu ciężkich butli.
Ciężarówki dalekobieżne
Zbiorniki kriogeniczne montuje się po bokach ramy ciągnika siodłowego. Producenci stosują dwie koncepcje silnika: z zapłonem iskrowym, zasilany wyłącznie metanem (Iveco, Scania), oraz z zapłonem samoczynnym, w którym metan zapala niewielka dawka oleju napędowego (Volvo, technologia HPDI).
Autobusy miejskie
W Olsztynie w październiku 2013 r. wyjechała pierwsza w Polsce stała flota autobusów LNG w regularnej komunikacji — 11 Solbusów SM12 LNG. Wcześniej, od 17 listopada 2010 r., dwa Solbusy SM12 LNG woziły pasażerów w Wałbrzychu, a Warszawa zamówiła 35 przegubowych autobusów na skroplony gaz.
Statki i promy
Na Bałtyku, który jest obszarem kontroli emisji siarki, LNG pozwala spełnić limity bez oczyszczania spalin. Polskie stocznie budowały promy na gaz — Remontowa zwodowała kolejny prom zasilany gazem ziemnym, a tankowanie jednostek nazywa się bunkrowaniem.
Kolej, maszyny i przemysł
LNG testowano w lokomotywach dwupaliwowych, zasila też wózki widłowe na gaz ziemny i zakłady poza zasięgiem sieci gazowej, do których dowozi się go cysternami kriogenicznymi i odparowuje na miejscu.
Układ zasilania LNG w ciężarówce — krok po kroku
- Zbiornik kriogeniczny. Dwa płaszcze ze stali nierdzewnej, między nimi próżnia i wielowarstwowa izolacja. LNG ma w nim ok. −125 do −140°C i 4–10 bar (Volvo), a napełnia się go do ok. 90% — reszta to poduszka par. Pojemności: Volvo m.in. 155, 205 lub 225 kg LNG, Iveco do 540 l na zbiornik.
- Zawory bezpieczeństwa. Główny (w Volvo 16 bar) i zapasowy upuszczają pary rurą wyprowadzoną wysoko (R110). Volvo deklaruje 9–10 dni bez upustu przy napełnieniu 75–90%.
- Ekonomizer i budowanie ciśnienia. Gdy ciśnienie rośnie, zawór ekonomizera kieruje do silnika najpierw pary z górnej części zbiornika. Gdy spada zbyt nisko, układ budowania ciśnienia odparowuje niewielką porcję cieczy.
- Waporyzator. Wymiennik ogrzewany płynem chłodzącym silnika zamienia ciecz w gaz, a regulator wyrównuje ciśnienie przed wtryskiwaczami.
- Wariant HPDI. Pompa w zbiorniku, napędzana hydraulicznie, podnosi ciśnienie do ok. 300 bar, a gaz po odparowaniu trafia do wtryskiwaczy bezpośrednio do cylindrów.
Silnik iskrowy czy HPDI — dwie koncepcje napędu
| Model | Silnik | Zapłon i paliwo | Oczyszczanie spalin |
|---|---|---|---|
| Iveco S-Way NP | Cursor 13 NP, 12,9 l, 460 KM, 2000 Nm | Iskrowy, spalanie stechiometryczne, wyłącznie metan (LNG lub CNG); następca Stralisa NP | Katalizator trójfunkcyjny, bez regeneracji |
| Scania LNG | OC13, 12,7 l, 410 KM, 2000 Nm | Iskrowy (cykl Otto), stechiometryczny, wyłącznie metan | EGR i katalizator trójfunkcyjny |
| Volvo FH / FM LNG | 13 l, 420–460 KM, 2100–2300 Nm | Samoczynny HPDI: gaz wtryskiwany pod ok. 300 bar, zapalany dawką oleju napędowego (kilka procent energii paliwa, zwykle 5–10%) | Jak w dieslu: DOC, DPF, SCR |
Silnik iskrowy jest prostszy i pracuje wyłącznie na metanie, ale ma niższy stopień sprężania i wymaga paliwa o odpowiedniej liczbie metanowej. HPDI zachowuje cykl diesla — Westport deklaruje sprawność ok. 44% wobec ok. 37% silnika iskrowego, a Volvo moment równy dieslowi — ale potrzebuje dwóch paliw i pompy wysokiego ciśnienia. Technologię HPDI rozwija od 2024 r. Cespira, spółka Westport i Grupy Volvo.
O eksploatacji tych pojazdów rozmawiamy na forum — w wątkach Iveco Stralis LNG i o spalaniu metanu i oleju napędowego w Volvo.
Tankowanie LNG i stacje w Polsce
Stację LNG tworzy zbiornik kriogeniczny z izolacją próżniową, pompa i dystrybutor z izolowanym wężem. Paliwo przywozi cysterna kriogeniczna, a samą stację projektuje się według normy ISO 16924. Kierowca tankuje sam, po przeszkoleniu i w środkach ochrony.
Jak przebiega tankowanie
- Założenie rękawic kriogenicznych, pełnej osłony twarzy, odzieży z długimi rękawami i obuwia ochronnego.
- Podłączenie końcówki do złącza zgodnego z ISO 12617 (złącze „3,1 MPa” dla urządzeń o maksymalnym ciśnieniu roboczym 3,4 MPa); część układów ma też przewód powrotu par.
- Dystrybutor sam kończy napełnianie i rozlicza paliwo w kilogramach.
- Po odłączeniu końcówka jest oszroniona — odkłada się ją na uchwyt, nie dotyka gołą dłonią.
Stacje LNG, CNG+LNG i LCNG
Stacja łączona może z tego samego LNG wytwarzać CNG: ciekły gaz jest pompowany do wysokiego ciśnienia i odparowywany, a potem trafia do dystrybutora CNG. Taki układ nazywa się LCNG — dzięki niemu na jednej stacji zatankuje zarówno ciężarówka na LNG, jak i samochód osobowy na CNG. Procedurę opisujemy też w tekście Tankowanie LNG.
Dystrybutor kriogeniczny
Pompa zanurzona w LNG podaje paliwo do dystrybutora z masowym przepływomierzem (typu Coriolisa) zatwierdzonym według dyrektywy MID — dlatego LNG rozlicza się w kilogramach. Pary z chłodzenia przewodów wracają do zbiornika stacji, a tankowanie ciągnika z płatnością trwa według Chart do 7 minut.
LNG nasycone czy zimne?
Stacja przygotowuje paliwo pod pojazd. Silniki iskrowe bez pompy potrzebują LNG „nasyconego” — ogrzanego do ok. −130°C, pod ciśnieniem ok. 7–10 bar — bo to ciśnienie własne zbiornika tłoczy paliwo do silnika. „Zimne” LNG (ok. −145 do −150°C, niskie ciśnienie) wymagały układy HPDI pierwszej generacji. Zbyt ciepłe paliwo skraca czas utrzymania.
Stacje z LNG według województw
W bazie, na której działa nasza mapa stacji LNG i CNG w Polsce, jest dziś 15 stacji z LNG w 8 województwach: 9 wyłącznie z LNG i 6 łączonych CNG+LNG. Prowadzi je 5 operatorów: Shell (7), myORLEN (3), Cryogas (2), Barter (2), PGK (1). Stacje wyłącznie z LNG leżą głównie przy autostradach i drogach ekspresowych oraz przy przejściach granicznych z Niemcami — tam, gdzie jeżdżą ciągniki siodłowe.
| Województwo | Stacje z LNG | Miejscowości |
|---|---|---|
| lubuskie | 3 | Iłowa, Zielona Góra, Świecko |
| wielkopolskie | 3 | Września, Śrem, Śrem (Mateuszewo) |
| dolnośląskie | 2 | Bielany Wrocławskie (gm. Kobierzyce), Jędrzychowice |
| pomorskie | 2 | Kobylnica (Słupsk), Lębork |
| śląskie | 2 | Gliwice, Sławków |
| mazowieckie | 1 | Warszawa |
| zachodniopomorskie | 1 | Koszalin |
| łódzkie | 1 | Piotrków Trybunalski |
Bezpieczeństwo LNG: kriogenika, boil-off i zjawiska fizyczne
LNG nie jest magazynowany pod wysokim ciśnieniem i w stanie ciekłym się nie pali. Zasady bezpieczeństwa wynikają przede wszystkim z bardzo niskiej temperatury i z tego, że ciecz stale powoli paruje.
Temperatura kriogeniczna
Kontakt ze skórą grozi odmrożeniem, a zwykła stal węglowa w −162°C staje się krucha. Dlatego zbiorniki, przewody i złącza wykonuje się ze stali nierdzewnej austenitycznej lub aluminium, a obsługa pracuje w rękawicach kriogenicznych. Odmrożenie początkowo nie boli — skóra blednie i drętwieje; miejsca nie pociera się, tylko ogrzewa letnią wodą i szuka pomocy medycznej.
Boil-off i czas utrzymania
Mimo izolacji próżniowej do zbiornika napływa trochę ciepła i część cieczy odparowuje (boil-off), a ciśnienie rośnie. W jeździe pary zużywa silnik; na postoju, po przekroczeniu progu — zwykle kilkunastu bar — zawór bezpieczeństwa upuszcza nadmiar. Regulamin R110 wymaga co najmniej 5 dni czasu utrzymania (holding time) od zatankowania.
Chmura par przy wycieku
Pary w −162°C są ok. 1,5 raza cięższe od otaczającego powietrza i widać je jako białą mgłę skroplonej wilgoci. Po ogrzaniu do ok. −110°C metan staje się lżejszy od powietrza, unosi się i rozprasza — nie zalega w kanałach jak LPG. Przy wilgotności poniżej ok. 55% strefa palna może sięgać poza widoczną chmurę.
Homologacja pojazdu
Zbiorniki i osprzęt LNG muszą mieć homologację według regulaminu EKG ONZ nr 110 (szczegóły w sekcji normy i przepisy). Straże pożarne ćwiczą gaszenie metanu z instalacji CNG i LNG.
Zapalność i samozapłon
Mieszanina metanu z powietrzem pali się tylko w zakresie ok. 5–15% objętości (NFPA, za GIIGNL). Temperatura samozapłonu zależy od metody: karty charakterystyki podają ok. 537–540°C, a pomiary doświadczalne — ok. 600°C.
Dlaczego rozlewisko LNG nie wybucha
Ciecz się nie pali, bo nie ma w niej tlenu. Rozlane LNG paruje, a zapalone pary tworzą pożar rozlewiska (pool fire), nie wybuch. Próby w dużej skali wykazały, że w nieograniczonej chmurze metanu nadciśnienie jest pomijalne; groźne staje się w pomieszczeniach i gęstej zabudowie.
RPT — szybkie przejście fazowe
Gdy dużo LNG wyleje się na wodę, ciecz może się przegrzać i odparować w ułamku sekundy (rapid phase transition). Powstaje fizyczna fala ciśnienia bez spalania, obserwowana w amerykańskich próbach Burro i Coyote. Dotyczy głównie dużych rozlewów przy przeładunkach morskich.
Rollover i stratyfikacja
LNG o innej gęstości, np. z innego złoża, może ułożyć się w zbiorniku warstwami. Dolna warstwa nagrzewa się, aż gęstości się wyrównają — wtedy warstwy gwałtownie się mieszają i uwalniają dużo par. W La Spezii w 1971 r. zbiornik wypuścił tak ok. 186 t gazu przez zawory bezpieczeństwa, bez zapłonu. Terminale napełniają więc zbiorniki górą lub dołem zależnie od gęstości i mierzą profil gęstości cieczy.
Normy i przepisy LNG: od stacji po metanowce
LNG podlega kilku systemom naraz: normom europejskim (CEN) i ISO, regulaminom EKG ONZ, kodeksom IMO i rozporządzeniom UE.
| Dokument | Czego dotyczy |
|---|---|
| Regulamin EKG ONZ nr 110 | Homologacja elementów układów CNG i LNG w pojazdach; LNG od Suplementu 1 do serii poprawek 01 (WP.29, listopad 2013; stosowany od 2014 r.), m.in. min. 5 dni czasu utrzymania |
| ISO 12991 | Zbiorniki paliwa LNG montowane na pojeździe — budowa i badania |
| ISO 12614 (seria) | Podzespoły układu paliwowego LNG w pojazdach drogowych |
| EN ISO 12617 | Złącze tankowania LNG („3,1 MPa”) dla urządzeń o maksymalnym ciśnieniu roboczym 3,4 MPa |
| EN 16723-2 | Jakość gazu ziemnego i biometanu jako paliwa samochodowego (CNG i LNG) |
| EN ISO 16924:2026 | Stacje LNG i LCNG dla pojazdów drogowych, także na bioLNG; zastąpiła wydanie z 2018 r. |
| EN 13645 | Lądowe instalacje LNG o pojemności magazynowej 5–200 t, m.in. stacje satelitarne |
| EN 1473:2021 | Instalacje lądowe powyżej 200 t: terminale, zakłady skraplania i regazyfikacji |
| EN ISO 16903 | Właściwości LNG istotne dla projektowania i doboru materiałów; zastąpiła dawną EN 1160 |
| Kodeks IGC (IMO) | Budowa statków przewożących gazy skroplone, w tym metanowców; wersja zrewidowana w mocy od 1.01.2016, dla statków ze stępką od 1.07.2016 |
| Kodeks IGF (IMO) | Statki zasilane gazem lub innymi paliwami o niskiej temperaturze zapłonu; od 1.01.2017 |
| MARPOL, Załącznik VI | Siarka w paliwie żeglugowym: 0,50% na świecie od 2020 r., 0,10% w obszarach kontroli emisji (Bałtyk i Morze Północne od 2015 r., Morze Śródziemne od 1.05.2025) |
| AFIR — rozporządzenie (UE) 2023/1804 | Od 13.04.2024: odpowiednia liczba publicznych punktów LNG dla pojazdów ciężkich wzdłuż sieci bazowej TEN-T i w jej portach morskich do 31.12.2024, tam gdzie jest popyt |
| FuelEU Maritime — (UE) 2023/1805 | Od 2025 r. stopniowo niższa emisyjność energii na statkach w portach UE; bioLNG pomaga spełnić wymogi |
AFIR zastąpiło dyrektywę 2014/94/UE (AFID) i dla LNG nie wyznacza sztywnych odległości między stacjami, jak dla wodoru; Komisja Europejska przegląda rozporządzenie do końca 2026 r. W żegludze motorem LNG były limity siarki, które paliwo gazowe spełnia bez płuczek spalin.
Ekologia LNG i bioLNG
Największy efekt LNG daje tam, gdzie zastępuje olej napędowy i ciężki olej okrętowy — w ciężarówkach, autobusach i na statkach, które przejeżdżają lub przepływają ogromne dystanse.
Mniej CO₂ ze spalania
Według wskaźników IPCC spalanie gazu ziemnego daje 56,1 kg CO₂ na GJ energii, a oleju napędowego 74,1 kg — ok. 24% mniej przy tej samej ilości energii. Bilans całego łańcucha zależy od pochodzenia gazu i szczelności układu; najlepszy wynik daje bioLNG.
Prawie zero siarki i sadzy
Związki siarki usuwa się przed skropleniem, więc spaliny praktycznie nie zawierają tlenków siarki — kluczowe dla żeglugi na Bałtyku. Gazowa mieszanka spala się też niemal bez cząstek stałych.
Mniej NOx i hałasu
Silniki gazowe z zapłonem iskrowym emitują mniej tlenków azotu niż diesle i pracują wyraźnie ciszej, co ułatwia nocne dostawy do miast.
BioLNG — odnawialny metan
Skroplony biometan z biogazowni tankuje się do tych samych zbiorników. Czysty bioLNG ogranicza emisje o ok. 80–90% względem oleju napędowego, a z gnojowicy bilans może być ujemny; już mieszanka z 17% bioLNG daje ok. 35% (EBA, NGVA Europe 2022). W Polsce pierwszą ciężarówkę zatankowano bioLNG we wrześniu 2024 r. w Rzepinie.
Pojazdy napędzane gazem ziemnym, także LNG, są zwolnione z zakazu wjazdu do stref czystego transportu na mocy ustawy o elektromobilności i paliwach alternatywnych. Więcej o skroplonym biogazie w transporcie ciężkim przeczytasz w tekście o ciężarówkach zasilanych ciekłym biogazem.
LNG, CNG, LPG i biometan — czym się różnią
LNG, CNG i biometan to ten sam metan w różnej postaci lub z innego źródła. LPG to inny gaz — propan-butan. Różnice dotyczą temperatury, ciśnienia, zbiornika i sposobu tankowania. Szczegółowe zestawienie trzech paliw zawiera porównanie CNG, LPG i LNG.
| Cecha | LNG | CNG | Biometan (bioLNG / bioCNG) | LPG |
|---|---|---|---|---|
| Skład | Metan oczyszczony przed skropleniem, domieszka etanu | Gaz ziemny, >90% metanu | Metan z oczyszczonego biogazu, skład zbliżony do gazu ziemnego | Propan (C₃H₈) i butan (C₄H₁₀) |
| Postać w zbiorniku | Ciecz ok. −162°C (w pojeździe nieco cieplejsza), kilka–kilkanaście bar | Gaz sprężony do ok. 200 bar | Jak LNG albo jak CNG | Ciecz w temperaturze otoczenia, kilka–kilkanaście bar |
| Metan w 1 litrze zbiornika | ok. 0,4 kg | ok. 0,15 kg | Jak LNG albo CNG | — (inne paliwo) |
| Gęstość gazu względem powietrza | Po ogrzaniu lżejszy | Lżejszy | Lżejszy | Cięższy |
| Tankowanie | Złącze kriogeniczne ISO 12617, w rękawicach ochronnych | Złącze NGV1 (osobowe), NGV2 (autobusy) | Na stacjach LNG lub CNG | Złącza LPG (m.in. ACME, bagnetowe) |
| Główne zastosowanie | Ciężarówki dalekobieżne, autobusy, statki | Auta osobowe, dostawcze, autobusy miejskie | Floty komunalne, autobusy, ciężarówki | Auta osobowe z instalacją gazową |
Sprężony gaz ziemny do samochodów osobowych opisuje strona CNG — sprężony gaz ziemny jako paliwo, produkcję odnawialnego metanu — biogaz i biometan. Z metanu w reformingu parowym powstaje też wodór.
Rynek LNG na świecie i w Polsce: Świnoujście i Gdańsk
Hasło „LNG” najczęściej pojawia się w wiadomościach w kontekście importu gazu. Skroplony gaz pozwala sprowadzać go statkami z dowolnego miejsca na świecie, niezależnie od gazociągów.
Rynek światowy
W 2025 r. handel LNG osiągnął rekordowe ok. 437 mln t (IGU; GIIGNL, licząc import — 428 mln t). Największymi eksporterami były USA (ok. 110 mln t), Katar (ok. 81 mln t) i Australia (ok. 80 mln t), razem ok. 62% rynku.
Terminal im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego
W Świnoujściu gazowce wyładowują LNG do zbiorników kriogenicznych, skąd po regazyfikacji trafia do sieci przesyłowej. Operatorem jest GAZ-SYSTEM. Po rozbudowie zakończonej w styczniu 2025 r. terminal ma trzy zbiorniki (2 × 160 i 1 × 180 tys. m³, razem 500 tys. m³), drugie nabrzeże ze stanowiskami dla małych statków i bunkrowania oraz zdolność regazyfikacji 8,3 mld m³ gazu rocznie. Ciecz podgrzewają waporyzatory SCV.
Od terminala do stacji paliw
Część LNG nie jest zamieniana w gaz, tylko przeładowywana do cystern kriogenicznych — na czterech stanowiskach, do ok. 60 cystern na dobę — i rozwożona do stacji LNG i odbiorców poza siecią gazową. O tych dodatkowych funkcjach pisaliśmy już na etapie budowy: co poza importem gazu może dać terminal LNG i LNG z gazoportu jako paliwo dla statków.
Drugim punktem odbioru będzie pływający terminal FSRU w Zatoce Gdańskiej. Jednostkę ze zbiornikami na 170 tys. m³ LNG i zdolnością regazyfikacji 6,1 mld m³ rocznie zwodowano w maju 2026 r.; ma przypłynąć pod koniec 2027 r., a usługi uruchomić w I kwartale 2028 r. W czerwcu 2026 r. GAZ-SYSTEM zdecydował o budowie drugiej jednostki FSRU.
LNG w Polsce — najważniejsze daty
Oś czasu opracowana na podstawie wiadomości publikowanych w cng.auto.pl i wątków naszego forum.
- 2009
Na forum rusza wątek o autobusach na LNG w Krakowie — dziś ponad 14 tys. wyświetleń.
- 2010
17 listopada MPK Wałbrzych wprowadza na linie dwa Solbusy SM12 LNG — pierwsze w Polsce kursy autobusów LNG z pasażerami; w serwisie opisaliśmy technologię tankowania LNG w Wałbrzychu.
- 2013
W październiku w Olsztynie wyjeżdża 11 autobusów Solbus SM12 LNG — pierwsza w Polsce stała flota autobusów LNG w regularnej komunikacji miejskiej.
- 2014
MZA w Warszawie podpisują kontrakt na 35 przegubowych autobusów na LNG wraz ze stacją tankowania.
- 2015
W grudniu terminal LNG w Świnoujściu przyjmuje pierwszy ładunek skroplonego gazu.
- 2024
We wrześniu w Rzepinie pierwsza w Polsce ciężarówka tankuje bioLNG.
- 2025
Po rozbudowie terminal w Świnoujściu może odebrać 8,3 mld m³ gazu rocznie.
- 2026
Baza cng.auto.pl obejmuje 15 stacji z LNG w 8 województwach.
LNG na forum cng.auto.pl
Na forum CNG i LNG skroplony gaz pojawia się w 183 wątkach i 255 postach (stan na 30 września 2026 r.). Najczęściej czytane dotyczą autobusów miejskich, statków, ciężarówek i stacji w Europie.
Słowniczek pojęć LNG
Najważniejsze terminy — od zakładu skraplania po zbiornik pojazdu.
- BOG (boil-off gas)
- Pary z ciągłego odparowania LNG wskutek dopływu ciepła; zasilają silnik, są ponownie skraplane lub upuszczane.
- Bunkrowanie
- Tankowanie statku — LNG podaje się z terminalu, cysterny albo bunkrowca.
- Ekonomizer
- Zawór zbiornika pojazdu, który przy wzroście ciśnienia kieruje do silnika najpierw pary zamiast cieczy.
- FSRU
- Floating Storage and Regasification Unit — pływająca jednostka magazynująca i regazyfikująca LNG.
- Full containment
- Zbiornik o pełnej hermetyczności: wewnętrzny ze stali 9% Ni, zewnętrzny z betonu sprężonego.
- Holding time (czas utrzymania)
- Czas od zatankowania do pierwszego upustu par na postoju; R110 wymaga co najmniej 5 dni.
- HPDI
- High Pressure Direct Injection — bezpośredni wtrysk gazu pod ok. 300 bar, zapłon dawką oleju napędowego.
- LCNG
- Wytwarzanie CNG z LNG na stacji: pompowanie cieczy do wysokiego ciśnienia i odparowanie.
- Liczba metanowa (MN)
- Odporność paliwa gazowego na spalanie stukowe; metan = 100, wodór = 0.
- Metanowiec
- Statek do przewozu LNG ze zbiornikami membranowymi lub kulistymi typu Moss.
- Regazyfikacja
- Zamiana LNG w gaz przez podgrzanie w waporyzatorach.
- Rollover
- Gwałtowne wymieszanie warstw LNG o różnej gęstości w zbiorniku z nagłym uwolnieniem par.
- Small-scale LNG
- Dystrybucja LNG poza siecią: cysterny, kontenery ISO, stacje satelitarne i tankowania, bunkrowanie.
- Train (ciąg skraplający)
- Samodzielna linia oczyszczania i skraplania; duże zakłady mają kilka równoległych ciągów.
- Weathering (starzenie LNG)
- Zmiana składu LNG w czasie przechowywania: azot i metan odparowują szybciej, liczba metanowa spada.
Źródła: IGU, GIIGNL, normy ISO i CEN, regulamin EKG ONZ nr 110, IMO, EUR-Lex, GAZ-SYSTEM, EIA i producenci. Gdy źródła się różnią, podajemy zakres.
LNG — najczęstsze pytania
Odpowiedzi na pytania, z którymi czytelnicy najczęściej trafiają do cng.auto.pl z wyszukiwarki.
Co to jest LNG?
LNG (Liquefied Natural Gas) to skroplony gaz ziemny, czyli oczyszczony metan schłodzony do ok. −162°C. W postaci ciekłej zajmuje ok. 600 razy mniej miejsca niż w postaci gazowej, dlatego służy do transportu gazu tankowcami i jako paliwo ciężarówek, autobusów i statków.
Czy LNG można stosować w samochodzie osobowym?
W praktyce nie. LNG zasila pojazdy o dużych przebiegach — ciągniki siodłowe, autobusy, statki — bo zbiornik kriogeniczny opłaca się przy codziennym tankowaniu. Samochody osobowe jeżdżą na sprężonym gazie ziemnym CNG, który na stacjach LCNG powstaje właśnie z LNG.
Czym różni się LNG od CNG?
To ten sam metan w innej postaci. CNG jest gazem sprężonym do ok. 200 bar w butlach wysokociśnieniowych, LNG — cieczą w temperaturze ok. −162°C w zbiorniku z izolacją próżniową pod ciśnieniem kilku–kilkunastu bar. W tej samej objętości zbiornika LNG mieści mniej więcej 2,5–3 razy więcej metanu.
Czy LNG to to samo co LPG?
Nie. LNG to skroplony metan (gaz ziemny), który po odparowaniu jest lżejszy od powietrza. LPG to mieszanina propanu i butanu, skraplana samym ciśnieniem w temperaturze otoczenia i cięższa od powietrza. Oba paliwa wymagają innych zbiorników, złączy i stacji.
Ile jest stacji LNG w Polsce?
W bazie cng.auto.pl (stan: 21 lipca 2026) jest 15 stacji z LNG w 8 województwach — 9 wyłącznie z LNG i 6 łączonych CNG+LNG. Ich adresy pokazuje mapa stacji portalu.
Czy LNG jest bezpieczne?
Tak, przy zachowaniu procedur. LNG nie jest pod wysokim ciśnieniem i nie pali się w stanie ciekłym, a po odparowaniu metan unosi się i rozprasza. Zagrożeniem jest niska temperatura, dlatego tankuje się w rękawicach kriogenicznych i osłonie twarzy. Zbiorniki i osprzęt pojazdów podlegają regulaminowi EKG ONZ nr 110.
Co to jest bioLNG?
BioLNG to skroplony biometan, czyli metan z oczyszczonego biogazu z odpadów rolniczych, komunalnych lub ścieków. Chemicznie nie różni się od LNG, więc tankuje się go do tych samych zbiorników i silników bez żadnych zmian w pojeździe.
Co to jest terminal LNG w Świnoujściu?
To terminal im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego, w którym statki-gazowce wyładowują LNG. Gaz jest tam przechowywany w zbiornikach kriogenicznych, zamieniany z powrotem w gaz (regazyfikacja) i wtłaczany do sieci. Pierwszy ładunek przyjęto w grudniu 2015 r., a po rozbudowie z 2025 r. terminal może odebrać 8,3 mld m³ gazu rocznie.
Jak powstaje LNG?
Gaz ziemny ze złoża oczyszcza się z dwutlenku węgla, siarkowodoru, wody, rtęci i cięższych węglowodorów, a potem schładza w ciągu skraplającym do ok. −162°C. Zakład zużywa na własne potrzeby zwykle 7–15% gazu wsadowego. Ciekły gaz czeka w zbiornikach przy nabrzeżu, płynie metanowcami do terminali odbiorczych i stamtąd trafia do sieci po regazyfikacji albo cysternami do stacji LNG.
Powiązane tematy i narzędzia
Sprawdź, gdzie zatankujesz LNG
Zajrzyj na mapę stacji LNG i CNG albo dołącz do forum, gdzie kierowcy i przewoźnicy dzielą się doświadczeniami z pojazdami na metan.
