W skrócie
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska przygotowuje wiosenny nabór wniosków w ramach programu „Gazela”, który jako jeden z pierwszych w Polsce przewiduje bezpośrednie dofinansowanie zakupu autobusów w 100 proc. Problem w tym, że pieniądze można uzyskać tylko na pojazdy zasilane CNG z układem hybrydowym — rzadko spotykaną w Europie konstrukcję, produkowaną obecnie tylko przez jedną firmę.
Poziom dofinansowania
do 100 proc.dla gmin miejskich (poza pomocą publiczną)
Dostawca autobusów
Tata-Hispanojedyny producent hybryd CNG w Europie
Zamówienie Madrytu
10 hybryd CNG+ ok. 150 tradycyjnych gazowych
Silnik CNG Tata-Hispano
195 KMCummins BGeEV, baterie Li-Ion 600V/134 kW
1Geneza programu Gazela
Program „Gazela” jest efektem porozumienia polskiego rządu z Hiszpanią. Pod koniec 2012 r. Hiszpania kupiła od Polski prawa do emisji CO2 i w zamian przekazała konkretne kwoty na ekologiczne inwestycje. Hiszpanie dobrze odrobili lekcję z polskiego rynku i doszli do wniosku, że jedynym autobusem, którego żaden krajowy producent nie ma w ofercie, jest gazowa hybryda — a dodatkowo jedyny taki pojazd w Europie jest produkowany właśnie w Hiszpanii. Stąd pomysł, by dofinansowanie objęło tak specyficzną konstrukcję.
2Jedyna hybryda CNG produkowana w Europie
Hybrydowy autobus miejski z zasilaniem na sprężony gaz ziemny aktualnie produkuje w Europie tylko jedna firma — hiszpańska Tata-Hispano, w której 100 proc. udziałów ma indyjski koncern Tata. Chodzi o model Tata-Hispano Habit CNG Hybrid, po raz pierwszy pokazany publicznie na targach w Kortrijk w 2011 r. jako pierwsza tego typu konstrukcja na świecie. Kolejne pojazdy tego typu wyprodukował także koncern Tata (Tata Area CNG Hybrid i Tata Starbus CNG Hybrid), głównie na potrzeby rynku indyjskiego.
Autobus Tata-Hispano Habit CNG Hybrid to 12-metrowa szeregowa hybryda CNG-Electric opracowana we współpracy z firmą Siemens. Jego pojemność pasażerska (w wersji dla Madrytu) to 28 miejsc siedzących, 4 „flipy” oraz 1 miejsce dla wózka inwalidzkiego. W układzie napędowym zastosowano silniki elektryczne Siemens umieszczone w piastach kół, silnik CNG Cummins BGeEV o mocy 195 KM oraz baterie Li-Ion 600V, 134 kW. Zasada działania: silnik gazowy napędza generator wytwarzający prąd magazynowany w akumulatorach, skąd energia trafia do silnika elektrycznego napędzającego bezpośrednio koła.
3Zalety i wady konstrukcji
Zaletą takiego napędu jest praca jednostki ze stałym obciążeniem i momentem obrotowym niezależnie od zmian obciążenia pojazdu, co daje duże oszczędności w zużyciu paliwa (ok. 30 proc.) i emisji spalin. Bezpośredni napęd elektryczny zapewnia dobre przyspieszenie i eliminuje przekładnię biegów, dając bezemisyjność i niski hałas przy samym napędzie elektrycznym, a mniejszy silnik gazowy generuje mniej hałasu i pozostawia więcej miejsca na aranżację wnętrza.
Wadą pozostaje brak doświadczeń eksploatacyjnych z takimi autobusami w polskim klimacie oraz wysokie koszty — przede wszystkim serwisowania i zakupu, głównie ze względu na drogą i skomplikowaną technologię silników Siemensa, widoczną też np. w hybrydowych Mercedesach-Benz Citaro. Indyjski koncern Tata jest czwartym co do wielkości na świecie producentem pojazdów użytkowych i drugim producentem autobusów — jego doświadczenie w napędach gazowych obejmuje ponad 2500 autobusów CNG w Delhi, w ramach największej na świecie floty miejskiej zasilanej tym paliwem. Jak dotąd tylko Madryt odebrał w zeszłym roku 10 sztuk hybryd CNG oraz ok. 150 sztuk tradycyjnych autobusów gazowych.
Program przewiduje dofinansowanie autobusów hybrydowych zasilanych gazem CNG, analogicznie jak w pojazdach hybrydowych z silnikiem Diesla.— Monika Telepko, NFOŚiGW
Program nie przewiduje dofinansowania autobusów zasilanych CNG bez układu hybrydowego.— Monika Telepko, NFOŚiGW
Jak wyjaśniła Monika Telepko z NFOŚiGW w rozmowie z InfoBusem, maksymalne dofinansowanie na poziomie 100 proc. może uzyskać wnioskodawca niepodlegający zasadom pomocy publicznej, czyli gmina miejska. Spółki podlegające zasadom pomocy publicznej mogą liczyć na pomoc de minimis (do 100 tys. euro na 3 lata na przedsiębiorstwo), rekompensatę lub pomoc regionalną na działania infrastrukturalne.
Warto wiedzieć
Hybrydowy napęd szeregowy (ang. series hybrid) różni się zasadniczo od klasycznych hybryd znanych z samochodów osobowych: silnik spalinowy (tu gazowy CNG) nie napędza kół bezpośrednio, lecz jedynie generator prądu, który zasila baterie i silnik elektryczny napędzający koła. Dzięki temu silnik spalinowy może pracować stale w optymalnym zakresie obrotów, niezależnie od aktualnego zapotrzebowania na moc, co przekłada się na niższe zużycie paliwa i mniejszą emisję spalin w porównaniu z klasycznym napędem CNG. Koszt takiego rozwiązania jest jednak wyższy niż standardowego autobusu na CNG, głównie ze względu na baterie i zaawansowaną elektronikę sterującą.
Źródło: InfoBus, NFOŚiGW
