W skrócie
Co przeszkadza w rozwoju rynku CNG w Polsce i jak go ożywić? Największe bariery to brak wygodnej infrastruktury tankowania, uciążliwe przepisy dotyczące kontroli zbiorników oraz brak ulg podatkowych dla ekologicznych rozwiązań. Ekspert wskazuje konkretne zmiany, które mogłyby odwrócić ten trend.
Badanie zbiorników w Polsce
co 10 latwytrzymałościowe pod wysokim ciśnieniem
Standard w UE (Regulamin 110)
48 miesięcyod dopuszczenia do eksploatacji
Pojazdy na CNG
ok. 2 tys.na 16 mln aut w Polsce
1Główne bariery rozwoju rynku CNG
Największe przeszkody w rozwoju pojazdów CNG w Polsce to: brak infrastruktury tankowania w wygodnych lokalizacjach i szerokich godzinach pracy odpowiadających zwłaszcza przedsiębiorcom, niepewność co do funkcjonowania obecnych stacji, bariery administracyjne, brak ulg i preferencji podatkowych dla ekologicznych rozwiązań, niewielka wiedza i obawy potencjalnych użytkowników przed stosowaniem gazu oraz mała aktywność największych producentów pojazdów CNG.
Zamykane są kolejne, ogólnodostępne stacje CNG zbudowane przez PGNiG, ponieważ okazały się nierentowne. Powstały bowiem na zasadach oderwanych od realnego rynku — niektóre są zbyt duże, inne o zbyt małym wydatku gazu w stosunku do lokalnego zapotrzebowania. Większość pracuje w godzinach trudnych do zaakceptowania przez klientów, a ich budowa nie była skorelowana z dużymi zakupami pojazdów CNG, np. przez lokalne przedsiębiorstwa komunikacji miejskiej — co pomogłoby stacjom się utrzymać.
2Przepisy dotyczące kontroli zbiorników na gaz ziemny
Polskie przepisy wymagają inspekcji fabrycznie nowych butli, mimo że pojazd dostarczany jest wraz z certyfikatami homologacji — takie rozwiązanie nie występuje nigdzie indziej w Europie. W Polsce po 10 latach zbiorniki muszą przejść stanowiskowe badanie wytrzymałościowe pod ciśnieniem wyższym o 50 proc. od roboczego, co wiąże się z demontażem i ponownym montażem instalacji oraz wymianą jednorazowych elementów. Tymczasem w Unii Europejskiej butle stalowe mają wytrzymać 20 tys. cykli tankowań, co przy pewnych założeniach oznacza, że mogą pracować 20 lat bez takich badań.
W ramach prawa europejskiego (Regulamin 110) inspekcja zbiorników następuje w ciągu 48 miesięcy od dopuszczenia do eksploatacji — praktycznie pod koniec 4. roku. W Polsce badanie odbywa się przed rejestracją, a następnie co 3 lata.
Specyficznie polski jest też wymóg tankowania pojazdów gazowych (LPG i CNG) przez osobę po szkoleniu TDT. Niepotrzebnie podnosi to koszty funkcjonowania stacji i ogranicza godziny ich pracy.
3Czego brakuje: ulg, programów i automatyzacji
Pożyteczny centralny program budowy stacji CNG, taki jak w Niemczech, jest w Polsce bardzo mało prawdopodobny. Polityka centralna powinna zamiast tego wspierać budowę nitek gazowych do firm zainteresowanych postawieniem własnej stacji — obecnie tworzenie lokalnych punktów tankowania, ze względu na długie procedury urzędnicze, stanowi duże wyzwanie dla inwestorów.
W wielu krajach stosuje się niższe opodatkowanie pojazdów CNG, daje im się możliwość wjazdu do centrów miast i premiuje niższymi opłatami parkingowymi. Nawet przy 10-krotnym zwiększeniu liczby pojazdów CNG w Polsce budżet państwa i gmin nie zubożałby znacząco — wobec 16 mln wszystkich samochodów mamy dziś zaledwie ok. 2 tys. zasilanych metanem. Warto także opracować program udostępnienia istniejących stacji CNG odbiorcom zewnętrznym, co wiąże się z automatyzacją stacji: płatnością kartą i samodzielnym tankowaniem.
Warto wiedzieć
Zbiorniki na CNG montowane w pojazdach to najczęściej butle stalowe lub kompozytowe, przystosowane do pracy pod ciśnieniem roboczym ok. 200 barów. Regularne badania wytrzymałościowe mają zapewnić bezpieczeństwo eksploatacji, jednak ich częstotliwość i procedura różnią się między krajami — Unia Europejska w Regulaminie 110 EKG ONZ ustala minimalne wymagania homologacyjne, ale poszczególne państwa mogą je zaostrzać na poziomie prawa krajowego, tak jak zrobiła to Polska w kwestii częstotliwości kontroli.
