W skrócie
Legalizacja butli CNG to czynność wykonywana dla zbiornika na sprężony gaz ziemny, mająca określić termin jego dalszej eksploatacji. Dla właścicieli pojazdów zasilanych gazem ziemnym (NGV) jest to najważniejsze badanie umożliwiające rejestrację auta w Polsce – a jednocześnie, jak pokazuje praktyka, źródło licznych niejasności w dowodach rejestracyjnych i rozbieżnych interpretacji urzędów.
1Dokumenty pojazdu NGV i chaos w adnotacjach
Podczas przeglądu technicznego pojazdu NGV właściciele proszeni są o paszport zbiornika ciśnieniowego, deklarację zgodności, oświadczenie o przeznaczeniu zbiornika do gazu ziemnego, potwierdzenie zgodności z odpowiednią dyrektywą lub rozporządzeniem Ministra Gospodarki oraz informacje o jednostce notyfikowanej. Brak tych dokumentów bywa dla właściciela zbiornika CNG poważnym problemem podczas rejestracji pojazdu.
Autor artykułu, zbierając przykłady adnotacji z dokumentów pojazdów NGV na jednej ze stacji tankowania we wrześniu 2009 roku, natrafił na liczne rozbieżności: w dowodzie rejestracyjnym Volvo S80 2.4 KAT Bi-Fuel w adnotacjach urzędowych widniało „GAZ-CNG”, choć oznaczenie Bi-Fuel samo w sobie nie precyzowało rodzaju instalacji. W dokumentach Fiata Multipla Bipower termin pierwszego badania technicznego wyznaczono po roku od pierwszej rejestracji – zamiast typowych trzech lat. W dowodzie Renault Kangoo po konwersji widniała jedynie ogólna adnotacja „GAZ”, bez wskazania rodzaju paliwa gazowego.
Podobne rozbieżności dotyczyły dokumentów sprowadzanych z zagranicy – m.in. z Włoch, Szwecji i Niemiec – gdzie zagraniczne zaświadczenia o instalacji CNG (np. dla Forda Mondeo czy Mercedesa Sprintera) często nie były w ogóle uwzględniane w polskich dowodach rejestracyjnych, mimo obowiązku takiego wpisu.
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z 27 września 2003 r., § 11 pkt 30e, w dowodzie rejestracyjnym pojazdu przystosowanego do zasilania gazem CNG powinna widnieć adnotacja „GAZ-CNG” z datą montażu instalacji – co oznacza, że auto fabrycznie wyposażone w napęd na gaz ziemny takiej adnotacji formalnie posiadać nie powinno. W praktyce jednak bywa inaczej.
2Kto odpowiada za legalizację zbiornika
Zgodnie z ustawą z 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym, powołano Transportowy Dozór Techniczny (TDT), a rozporządzenie Rady Ministrów z 16 lipca 2002 r. wskazuje zbiorniki na gaz skroplony lub sprężony służące do zasilania silników spalinowych jako urządzenia podlegające dozorowi technicznemu. Mimo to na oficjalnej stronie TDT trudno znaleźć procedurę dotyczącą właśnie butli CNG – widnieje za to informacja o duplikatach dokumentów dla zbiorników LPG.
W efekcie wielu właścicieli pojazdów NGV zmuszonych jest przeprowadzać legalizację każdego zbiornika CNG w cenie 150–200 zł, dostarczając odrębny komplet dokumentów (decyzję i protokół z badania) dla każdej butli osobno – w przypadku Opla Zafira z kilkoma zbiornikami koszt może sięgnąć 600–800 zł. Zdarzały się przypadki nakazania demontażu fabrycznie zamontowanych zbiorników i poddania ich próbie ciśnieniowej wodnej przed pierwszą rejestracją w kraju.
3Regulamin nr 110 EKG ONZ
Regulamin nr 110, opublikowany w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (seria L nr 72 z 14 marca 2008 r.), wprowadza jednolite przepisy homologacyjne dla elementów pojazdów wykorzystujących CNG. Dzieli zbiorniki na cztery typy: metalowe (CNG-1), metalowe z owinięciem obręczowym (CNG-2), metalowe z owinięciem całkowitym (CNG-3) oraz w pełni kompozytowe (CNG-4). Okres użytkowania zbiornika określa producent i nie powinien on przekraczać 20 lat, z powtórną kwalifikacją (zwykle badaniem wzrokowym) co 36 miesięcy.
Na zbiorniku muszą znaleźć się m.in.: oznaczenie „tylko CNG”, data ważności, znak wytwórcy, numer seryjny, ciśnienie robocze, znak homologacji R110 oraz data pierwszego badania. Brak czytelnego dopasowania tych danych do wymogów regulaminu powinien skłaniać do rezygnacji z zakupu takiego zbiornika – a wraz z nim całego pojazdu.
4Cztery grupy zbiorników i koszty badań
Zbiorniki ciśnieniowe na gaz ziemny w pojazdach dzielą się na cztery grupy: zamontowane przed wejściem regulaminu nr 110 (wymagają indywidualnych badań i próby ciśnieniowej), zamontowane przed regulaminem, ale z Deklaracją Zgodności (traktowane jak homologowane), zamontowane po wejściu regulaminu bez oznakowań homologacyjnych (niedopuszczone do dalszej eksploatacji) oraz zbiorniki w pełni zhomologowane zgodnie z regulaminem 110, które można eksploatować 20 lat z badaniem wzrokowym co trzy lata.
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki z 8 lutego 2008 r., stawka za godzinę pracy jednostki dozoru technicznego wynosi 99,90 zł, a opłatę nalicza się jak za minimum dwie godziny – niezależnie od rodzaju czynności (badanie wzrokowe, rewizja wewnętrzna, próba hydrauliczna czy pomiar grubości płaszcza). Oznacza to, że właściciel floty pojazdów, poddając kilka zbiorników badaniu w jednym terminie, może rozłożyć koszt 199,80 zł na wszystkie zbadane butle.
Warto wiedzieć
Zbiorniki do przechowywania sprężonego gazu ziemnego pracują pod ciśnieniem nawet 200–275 barów, znacznie wyższym niż butle LPG (ok. 8 barów), dlatego podlegają ścisłemu dozorowi technicznemu analogicznie jak inne urządzenia ciśnieniowe. Homologacja wg regulaminu nr 110 EKG ONZ ujednolica wymagania techniczne dla takich zbiorników w całej Europie, określając m.in. maksymalny 20-letni okres eksploatacji oraz harmonogram okresowych badań wzrokowych. W praktyce oznacza to, że sam wiek instalacji CNG nie dyskwalifikuje zbiornika – decydujące jest posiadanie aktualnej dokumentacji i przejście wymaganych przeglądów w terminie.
Autor: Gerard Bartłomiejczyk, źródło: cng.auto.pl
