Rozwój infrastruktury tankowania LNG/CNG

1LNG — skroplony gaz ziemny jako paliwo

Dzięki skropleniu gazu ziemnego uzyskuje się paliwo, którego przechowywanie wymaga znacznie mniej miejsca — objętości 1 m3 LNG odpowiada około 600 Nm3 gazu w stanie gazowym. Tak duże zmniejszenie objętości jest korzystne ekonomicznie i ułatwia transport oraz magazynowanie paliwa.

W Polsce testowane pojazdy tankowano skroplonym gazem ziemnym wyłącznie w Odolanowie — zakładzie powstałym z powodu deficytu gazu wysokometanowego potrzebnego dla zakładów chemicznych „Elana Toruń”. Tylko w tym miejscu, po odpowiednich uzgodnieniach, można było uzyskać LNG.

W 2009 roku w pobliskim Ostrowie Wielkopolskim testowano autobus marki Solbus zasilany skroplonym gazem ziemnym. Pomyślne testy w warunkach eksploatacji miejskiej utwierdziły Przedsiębiorstwo Transportu Samochodowego z Krakowa co do zasadności zakupu kilkudziesięciu takich pojazdów w 2010 roku. Dzięki temu Polska miała dołączyć do krajów takich jak Norwegia, Wielka Brytania czy Hiszpania, gdzie eksploatowano już autobusy miejskie zasilane LNG. Jako uzupełnienie tego projektu w Krakowie budowano pierwszą w Polsce stację tankowania pojazdów LNG.

2LCNG — połączenie technologii LNG i CNG

Przechowywanie gazu ziemnego na stacji paliwowej w formie skroplonej umożliwia uzyskanie z niego formy lotnej pod ciśnieniem 20 MPa, czyli CNG. Proces ten sprowadza się do podniesienia temperatury gazu w urządzeniu zwanym parownicą — LNG ma temperaturę wrzenia ok. -162°C przy ciśnieniu atmosferycznym, a temperatura powietrza w polskich warunkach klimatycznych sprzyja takiej przemianie.

Za budową stacji LCNG przemawiają niższe nakłady energetyczne potrzebne do uzyskania sprężonego gazu ziemnego z postaci skroplonej, w porównaniu z kosztami klasycznych stacji, gdzie ciśnienie 200 barów uzyskuje się przez zwiększenie ciśnienia panującego w gazociągach za pomocą sprężarek mechanicznych. W wielu miejscach na świecie działają już stacje LCNG, a koszty ich utrzymania są niższe głównie dzięki mniejszym nakładom energetycznym.

3Rozwój sieci stacji CNG w Polsce

W 2009 roku uruchomiono stacje tankowania CNG w Kielcach, Wałbrzychu, Sosnowcu i Zabrzu, a zakończono prace budowlane przy nowej stacji w Warszawie. Z uwagi na rosnący popyt na to paliwo wydłużono czas pracy stacji w Toruniu, Rzeszowie i Poznaniu. Liczba ogólnodostępnych stacji tankowania CNG w Polsce wynosiła wówczas ponad trzydzieści.

Strategia PGNiG zakładała wypracowanie modelu biznesowego dla takich obiektów na podstawie analizy istniejących stacji, równolegle z działaniami legislacyjnymi mającymi na celu implementację dyrektyw unijnych do prawa krajowego. Plany budowy kolejnych stacji powstawały głównie dla przedsiębiorstw transportowych rozważających eksploatację taboru na paliwie gazowym, poprzez spisanie listu intencyjnego między dostawcą gazu a firmą transportową.

4Rynek pojazdów NGV — dealerzy i floty

Po otwarciu stacji tankowania zainteresowanie tworzeniem rynku floty CNG wykazują dealerzy samochodów, dla których to możliwość wprowadzenia do oferty pojazdów zasilanych CNG. Zważywszy na koszty homologacyjne, dealerzy często decydują się na wprowadzenie tylko jednej rodziny pojazdów fabrycznych NGV w miastach, gdzie działają stacje tankowania CNG.

W wielu miastach Europy pojazdami na gaz ziemny obsługuje się m.in. transport wewnętrzny portów lotniczych, wózki widłowe, a nawet ratraki czyszczące trasy narciarskie w Alpach. W Polsce otwarciem drogi dla CNG zajęła się przede wszystkim komunikacja miejska oraz prywatni użytkownicy.

5Krajowa oferta pojazdów NGV

• Mercedes-Benz Econic NGT — ciągnik siodłowy zasilany CNG (zasięg 350 km) lub LNG (do 1000 km); dostępny też jako pojazd dwu-, trzy- i czteroosiowy o dopuszczalnej masie całkowitej 18–32 t.
• Mercedes-Benz Sprinter 316 NGT — wersja 3,5 tony jako furgon, kombi lub ze skrzynią ładunkową.
• Mercedes-Benz Sprinter 516 NGT — skrzynia ładunkowa, dopuszczalna masa całkowita 5 ton; wersja dwupaliwowa pokonuje 470 km na CNG i dalsze 730 km na benzynie.
• Fiat Doblo Cargo — 320 km na CNG, 300 km na benzynie.
• Fiat Ducato Natural Power — 600 km na CNG, ok. 270 km na benzynie.
• Fiat Punto Van Natural Power — zasięg ok. 250 km.
• Opel Combo Tour — 400 km na CNG i dalsze 150 km na benzynie.
• Iveco Daily Natural Power — dostępny w wielu wariantach masy i zabudowy, w tym w odmianie dwupaliwowej.
• Autobusy Solaris Urbino 12/15/18 oraz Jelcz M125M/4, M121M/4, M120M/4.
• Volkswagen Caddy Ecofuel — 440 km na CNG i dalsze 150 km na benzynie.
• Fiat Panda Natural Power — zbiorniki CNG pod podwoziem w wersji osobowej.

Pojazdy do wywozu odpadów komunalnych oferowane są również w zabudowie na podwoziach Mercedes-Benz Econic czy MAN, m.in. śmieciarka Jelcz 422 z silnikiem typu MD 111 M6V.

Źródło: Gerard Bartłomiejczyk