W skrócie
Na warszawskim festiwalu Planet Doc Film Festival odbyła się polska premiera kinowa filmu GasLand (Kraj gazem płynący) — dokumentu o szkodach środowiskowych i społecznych wynikających z niekonwencjonalnego wydobycia gazu ziemnego (gazu łupkowego) w Stanach Zjednoczonych. Obraz jest cenną lekcją w kontekście planowanego wydobycia gazu łupkowego w Polsce, choć w kilku miejscach przedstawia mocno przerysowany, negatywny obraz zastosowania gazu ziemnego (CNG, LNG) w transporcie.
1Cenna nauka z amerykańskich łupków dla Polski
W 2006 roku autor filmu, Josh Fox, otrzymał propozycję udostępnienia swojej ziemi w Pensylwanii pod niekonwencjonalne wydobycie gazu z łupków. Nie skorzystał z lukratywnej oferty, kierując się troską o środowisko, a docierające do niego informacje o negatywnych skutkach takiej eksploatacji w innej części stanu skłoniły go do przeprowadzenia własnego śledztwa dziennikarskiego.
W jego trakcie odkrył, że koncerny gazowe stosują metody wydobywcze zanieczyszczające wody gruntowe, niszcząc lokalne zasoby wodne i skażając przyrodę. Mieszkańcy terenów przyległych do pól wydobywczych mieli problemy z bieżącą wodą, a wśród nich pojawiały się niespotykane wcześniej w tych rejonach schorzenia. Koncerny wydobywcze oraz władze stanowe i federalne, zdaniem autora, w dużej mierze umywały ręce od problemu, pozostawiając mieszkańców samym sobie.
2Sprzeciw wobec kształtowania negatywnego wizerunku CNG/LNG
Kluczową kwestią poruszaną w tym artykule jest sposób, w jaki film ukazuje zastosowanie gazu ziemnego do zasilania pojazdów. Autor wykorzystał ten wątek — obecny w dwóch momentach filmu — do budowania negatywnego wizerunku gazu ziemnego wśród widzów, co budzi sprzeciw redakcji.
W porównaniu z silnikami benzynowymi jednostki napędowe zasilane metanem są znacznie bardziej sprawne i emitują mniej zanieczyszczeń. Istotną zaletą jest też wykorzystanie gazu ziemnego do zasilania autobusów komunikacji miejskiej, co w obszarach zurbanizowanych przekłada się na wyraźnie mniejszą emisję szkodliwych związków.
Josh Fox zdecydował się na łatwy do odczytania przekaz, wykorzystując zastosowanie, z jakim na co dzień styka się przeciętny Amerykanin, choć zdecydowana większość pojazdów wciąż spala ogromne ilości benzyny, a CNG/LNG stanowi realne remedium na ten problem. Z drugiej strony amerykańskie koncerny gazowe prowadzą bardzo skuteczną kampanię promującą zastosowanie metanu w transporcie.
GasLand dotyczy niekonwencjonalnego wydobycia gazu z łupków metodą szczelinowania hydraulicznego — to zupełnie inny proces niż tankowanie CNG czy LNG do zbiorników pojazdów. Krytyka wydobycia łupkowego nie powinna być automatycznie przenoszona na kwestię wykorzystania gazu ziemnego jako paliwa transportowego.
3Ważny głos w dyskusji o polskich łupkach
GasLand to film dokumentalny, który zwraca uwagę opinii publicznej i rządzących na szkody wynikające z niekonwencjonalnego wydobycia gazu ziemnego w USA. Może się okazać szczególnie cenny dla Polski w perspektywie planowanego wydobycia gazu łupkowego nad Wisłą. Jednak uproszczenia dotyczące wykorzystania CNG/LNG do zasilania pojazdów wskazują na potrzebę większego obiektywizmu — podobnie jak ubiegłoroczna katastrofa platformy wiertniczej BP w Zatoce Meksykańskiej, również inne nośniki energii niosą ryzyko dla środowiska i społeczeństwa. Pozostaje mieć nadzieję, że planowane rozpoczęcie wydobycia polskiego gazu łupkowego w 2020 roku przyniesie zdecydowanie mniej szkodliwe metody pozyskiwania tego surowca.
Projekcja filmu GasLand odbyła się również 15 maja o godzinie 18:00 w Kinie Muranów w Warszawie, w ramach Planet Doc Film Festival. Początek filmu można też obejrzeć w internecie.
Warto wiedzieć
CNG (sprężony gaz ziemny) i LNG (skroplony gaz ziemny) to nośniki energii wykorzystywane wyłącznie jako paliwo do zasilania pojazdów — nie mają nic wspólnego z metodą wydobycia gazu z łupków przy pomocy szczelinowania hydraulicznego (fracking). Gaz ziemny w silnikach spalinowych spala się czyściej niż benzyna czy olej napędowy, ograniczając emisję tlenków azotu, cząstek stałych i węglowodorów, co czyni go istotnym elementem redukcji zanieczyszczeń powietrza w miastach, niezależnie od tego, skąd pochodzi surowiec — z konwencjonalnych czy niekonwencjonalnych złóż.
