W skrócie
CNG, czyli sprężony gaz ziemny, to paliwo tanie, czyste i bezpieczne. Gdyby nie skromna sieć stacji tankowania, mogłoby dawno zawojować polski rynek. Do pewnych zastosowań – zwłaszcza pojazdów miejskich pokonujących duże przebiegi – nadaje się jednak doskonale.
Pojazdy na CNG
ok. 1700z ponad 20 mln aut w Polsce
Stacje CNG
30 ogólnodostępnychwobec ok. 6 tys. stacji LPG
Koszt 100 km na CNG
poniżej 18 złwobec 47 zł na benzynie
Koszt montażu instalacji
5–8 tys. złw aktualnie produkowanych autach
1Dlaczego CNG jest w Polsce tak mało popularny
Zaledwie ok. 1700 spośród przeszło 20 mln aut zarejestrowanych w Polsce zasilanych było sprężonym gazem ziemnym. To zaskakująco mało, biorąc pod uwagę, że niemal wszyscy fachowcy zgadzają się, iż CNG jest paliwem tańszym i bardziej ekologicznym od benzyny, oleju napędowego oraz gazu płynnego (LPG).
Powodem nie jest brak zaufania do aut na gaz – po polskich drogach jeździło ponad 2 mln pojazdów z instalacjami LPG, mimo że paliwo to jest produktem ubocznym rafinacji ropy i jego ceny podążają za notowaniami benzyny i oleju napędowego. Gaz ziemny wydobywany jest niezależnie od ropy, dlatego jego ceny są stabilniejsze. Kluczowym ograniczeniem okazuje się jednak brak odpowiedniej infrastruktury: użytkownicy LPG mogli korzystać z ok. 6 tys. stacji tankowania, podczas gdy auta na CNG można było zatankować jedynie na 30 stacjach ogólnodostępnych.
Stacja tankowania CNG musi być na stałe podłączona do sieci gazowej, ponieważ tego paliwa nie da się transportować w cysternach. Wymaga to instalacji specjalnych, potężnych kompresorów sprężających gaz do ciśnienia 200 barów, co znacząco podnosi koszt budowy takiego punktu w porównaniu ze stacją LPG.
2Gdzie CNG sprawdza się najlepiej
Butle do CNG są znacznie większe i cięższe od zbiorników LPG, co pogarsza walory użytkowe auta – trzeba wygospodarować na nie miejsce w kabinie, a ładowność pojazdu odczuwalnie spada. Montaż instalacji często wymusza też dodatkowe modyfikacje, np. wzmocnienie zawieszenia. Mimo tych wad korzyści przeważają w zastosowaniach miejskich: autobusach, taksówkach, pojazdach kurierskich, a nawet radiowozach, które pokonują znaczne przebiegi głównie w mieście.
W porównaniu do popularnych w tych zastosowaniach diesli, silniki na CNG pracują znacznie ciszej, nie emitują rakotwórczej sadzy, a ich spaliny są czystsze. Liczą się też korzyści finansowe: przy zużyciu 10 l/100 km benzyny koszt przejechania 100 km wynosił ok. 47 zł, na LPG (ok. 2,16 zł/l) – 25,8 zł, a na CNG – poniżej 18 zł. Diesel przy zużyciu 7 l/100 km kosztował nieco ponad 30 zł na tym samym dystansie.
3Instalacje fabryczne kontra warsztatowe
Pojazdy z fabryczną instalacją CNG są z reguły praktyczniejsze niż te dostosowane warsztatowo – zbiorniki umieszczone są w różnych miejscach karoserii, głównie pod podłogą, dzięki czemu nie zajmują np. bagażnika. Silniki fabrycznie przystosowane do gazu ziemnego (o liczbie oktanowej powyżej 110) mają zwykle wyższy stopień sprężania i pracują efektywniej. W niektórych modelach zbiornik benzyny ma minimalną pojemność, służącą jedynie do rozruchu na zimno lub sytuacji awaryjnych – dlatego przy sprowadzaniu takiego auta z zagranicy trzeba pamiętać o obowiązkowej legalizacji zbiorników przez Transportowy Dozór Techniczny (TDT) przed rejestracją.
W instalacjach niefabrycznych każdy silnik przystosowany do LPG da się również dostosować do CNG – różnice dotyczą elementów pracujących pod wyższym ciśnieniem (200 barów wobec 8 barów w LPG), dwustopniowych reduktorów i innych zbiorników. Największym problemem pozostaje miejsce na butle: pojedynczy zbiornik 65-litrowy, zajmujący sporą część bagażnika, mieści zaledwie ok. 10 m³ gazu, co pozwala na dystans niewiele ponad 100 km. Ze względu na wyższe ceny butli i droższe reduktory koszt montażu instalacji CNG w aktualnie produkowanych autach wynosił ok. 5–8 tys. zł.
Warto wiedzieć
CNG i LPG różnią się przede wszystkim ciśnieniem pracy instalacji: LPG magazynowane jest w stanie ciekłym pod ok. 8 barami, natomiast CNG – w stanie gazowym pod ciśnieniem sięgającym 200 barów, co wymaga znacznie wytrzymalszych, a przez to cięższych i droższych zbiorników. Gaz ziemny ma też wyższą liczbę oktanową (powyżej 110) niż benzyna, dzięki czemu silniki fabrycznie zaprojektowane pod to paliwo mogą pracować z wyższym stopniem sprężania i wyższą sprawnością. To właśnie te cechy sprawiają, że CNG sprawdza się najlepiej w pojazdach o dużych rocznych przebiegach, poruszających się głównie w miastach.
Film: działanie instalacji CNG w Mercedesie B 170 NGT. Źródło: cng.auto.pl
